[15] Een ander trucje is het vlak na zonsondergang tevoorschijn komen om te 'zonnen' op een steen of andere door de zon beschenen object. 50%) en de voeten (ca. Dit vindt meestal plaats in de directe omgeving van de hibernacula. Het komt voor dat het winterkwartier gebruikt wordt door meerdere exemplaren. [3] De rugschubben verschillen van de buik- en kopschubben doordat ze relatief klein zijn en duidelijk in de lengte gekield. De slang neemt vaak een zonnebad vlak bij de schuilplaats om het lichaam op te warmen. Vipera berus ssp. Van andere slangen is bekend dat de staartpunt een opvallende kleur heeft en als een kronkelende worm wordt bewogen waardoor insectenetende prooidieren worden gelokt. Kale vlaktes, ontstaan door grootschalig plaggen, bieden geen schuilmogelijkheden. [3] In sommige Europese landen als het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen worden nog enige tientallen beten per jaar gemeld. In een later stadium ontstaan monotone heidevelden zonder open zonplekken. Net als alle reptielen heeft de adder relatief weinig voedsel nodig. De huidige wetenschappelijke naam werd in 1803 gegeven door François Marie Daudin. Dit komt doordat zwangere vrouwtjes niet eten en vanwege de lagere temperaturen staat de stofwisseling sowieso op een lager pitje. Ook juvenielen eten niet tot de eerste vervelling en adders die bijna vervellen trekken zich terug en zijn niet in voedsel geïnteresseerd. chersea (Linnaeus, 1758) Pelias chersea (Linnaeus, 1758) Coluber coeruleus (misspelling) m De adder blijft rustig wachten en gaat na enkele minuten naar zijn prooi op zoek, waarbij gebruik wordt gemaakt van de tong. 'Verkeerd' beheer, onder meer waterpeilveranderingen en grootschalig plagbeheer. Het verspreidingsgebied bestaat uit een langwerpige strook die naar het westen toe breder wordt en in Europa tot boven de poolcirkel reikt. [3] Andere dieren die de adder aanvallen en kunnen doden zijn de das, de bunzing, de wezel, de hond en de kat, zwijnen en varkens en verschillende vogels zoals de kraai. Het gif van de adder is in vergelijking met andere giftige slangen relatief ongevaarlijk. De kleur kan grijs, geelbruin tot bruin of rood zijn, waarbij de meeste exemplaren een lichtere grondkleur hebben met op de bovenzijde van de rug een donkere zigzagtekening. Gevoeligheid The adder belongs to the family Viperidae and is the only poisonous snake species in the Netherlands. De tekening van mannetjes is contrastrijker dan die van vrouwtjes. Bij ernstige beten heeft het zin specifiek antiserum toe te dienen. Mannetjes 'vechten' soms met elkaar om een vrouwtje maar de slang bakent geen specifiek territorium af. In de praktijk neemt de adder ongeveer 12% per week op. De adder klimt soms om vogelnesten leeg te roven maar is toch voornamelijk een terrestrische soort die in de strooisellaag leeft. De neusgaten van de adder zijn relatief groot. Adder Vipera berus. De giftanden van de adder zijn inklapbaar en worden in rustpositie, bij een gesloten bek, tegen het verhemelte gevouwen. Bureau Natuurbalans Limes Divergens, Nijmegen. berus : soort van Rode Lijst Reptielen. De adder kent perioden waarin helemaal niet gegeten wordt, bijvoorbeeld gedurende de zwangerschap van het vrouwtje. Onder meer oude muizenholen komen hiervoor in aanmerking. De adder zet geen eitjes af maar is eierlevendbarend: de jongen komen direct uit de moeder ter wereld. Soms zijn er meerdere mannetjes bij een vrouwtje en vinden rituele gevechten plaats waarbij de mannetjes elkaar beproeven door het bovenlijf op te richten en elkaar naar beneden te duwen. In geval van compensatie kan de te compenseren functie het beste worden afgestemd overeenkomstig de eisen van (een van de) natuurdoeltypen waarin de soort deze functie vervullen kan. Volgens het handboek Natuurdoeltypen zijn de natuurdoeltypen1.2, 2.2 en 3.42 van groot belang voor de adder. Na een dergelijke maaltijd kan de adder maanden zonder voedsel. De wetenschappelijke geslachtsnaam Vipera betekent letterlijk adder, de soortnaam berus betekent echte of ware. De adder heeft een groot verspreidingsgebied en komt lokaal algemeen voor. Kleinere prooien als kikkers worden direct in één keer doorgeslikt, grotere prooien als knaagdieren vluchten vaak maar raken snel verlamd. De trillingen die door het lichaam worden opgevangen worden door de schedel naar het binnenoor geleid zodat de slang toch min of meer kan horen. b. bosniensis in de Balkan in de landen Albanië, Bosnië, Kroatië, noordelijk Griekenland, Hongarije, Noord-Macedonië, Montenegro en Servië. [13] De onderzijde van de staart is roodachtig, bij adders uit sommige populaties is de staartpunt geheel rood gekleurd. De subcaudale schubben bestaan bij de mannetjes uit twee rijen van 32 tot 46 schubben en bij de vrouwtjes uit twee rijen van 23 tot 38 schubben. Adders leven strikt solitair en mijden elkaar zo veel mogelijk, behalve in de paartijd en tijdens de winterslaap waarbij de dieren soms gezamenlijk overwinteren. Daarnaast zijn er enkele geïsoleerde populaties te vinden in Overijssel en één in Limburg (De Meinweg). Net als alle slangen heeft de adder één enkele rij buikschubben, die vanuit de lichaamsas gezien breed maar kort zijn en meestal wit van kleur. In 1939 werd een 12-jarige jongen in zijn grote teen gebeten toen hij blootsvoets over de hei van Tynaarlo liep. Van alle beten waarbij de oorzaak bekend is, is het vastpakken van de adder of het te dichtbij komen de oorzaak. Het typische rugpatroon en V-vlek op de kop. De zigzagtekening op de rug komt veel voor bij adders maar soms ook bij andere slangen wat tot verwarring kan leiden bij soorten buiten de Benelux. Successie heeft tot gevolg dat open vegetaties dichtgroeien. In deze periode is er verstoring mogelijk.De jongen worden vanaf eind augustus geboren. Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, 2004. In de periode 1885-1972 werden in Nederland 138 gevallen van een adderbeet gemeld, waarvan er drie fataal waren. [3] In de rusttoestand is de hemipenis teruggetrokken in de cloaca en is uitwendig niet te zien. Adderbeten leiden bij een juiste behandeling slechts zelden tot ernstige gevolgen.[19]. De habitat van de adder bestaat over het algemeen uit vochtige omgevingen, met voldoende schuilplaatsen bestaande uit dichte vegetatie, grote objecten als rotsen of holen van andere dieren. Mitigatie en compensatie Gevoelig voor isolatie en versnippering door verdwijnen en verslechteren van leefgebieden. De term kruis slaat waarschijnlijk niet op de tekening waarbij een kruis zeer zelden voorkomt op de kop van de adder, maar op het feit dat de slang als een vertegenwoordiger van de duivel werd gezien. Onder andere de ratelslangen behoren tot deze groep. Ook in Portugal is de adder nooit voorgekomen. Daarnaast worden ook hagedissen en jonge vogels of vogeleieren gegeten. Tegengaan van verdroging of opzetten van waterpeil in winter. [4] De adder komt in Nederland relatief vroeg tevoorschijn en is vanaf maart of soms in februari aan te treffen. De adder werd gezien als de personificatie van de duivel en duikt op in verschillende griezelverhalen. In juni 2011 meldde Natuurmonumenten dat er ook adders waren gezien in de Kaapse Bossen bij Doorn. Alleen de samengedrukte zeeslang (Hydrophis platurus) heeft een groter verspreidingsgebied, maar dit is een zeeslang. De zonplekken zijn voornamelijk op het zuiden geëxponeerd, liggen meestal beschut tegen de wind en geven dekking van boven tegen vogels.Een vochtgradiënt dient in het terrein aanwezig te zijn, zodat de adders de keuze hebben waar ze gaan liggen. De adder eet ongeveer zes tot tien prooidieren per jaar. Beschermingsplan Adder Limburg. De adder is zowel overdag als 's nachts actief, afhankelijk van de weersomstandigheden. In al deze landen komt V. b. berus ook voor, behalve in noordelijk Griekenland. Vrijwel alle soorten uit deze familie behoren tot twee onderfamilies; de groefkopadders (Crotalinae) en de 'echte' adders (Viperinae). Een beet van de adder zou ook voorkomen kunnen worden door de veren van een gier te verbranden, waar de slang niet tegen zou kunnen. Uiterlijk Dit vindt meestal plaats in de directe omgeving van de hibernacula. Door deze specialisatie is een kauwbeweging niet nodig waardoor de adder binnen een fractie van een seconde toe kan slaan. De duur van de winterslaap hangt sterk af van het klimaat en beslaat meestal ongeveer 5 maanden, in heel koude gebieden kan de winterslaap oplopen tot 8 maanden. Ze proberen elkaar tegen de grond te drukken waarbij het kleinere en zwakkere mannetje meestal het onderspit delft en het strijdtoneel verlaat. Vaak worden dezelfde hibernacula jaar op jaar door meerdere dieren gebruikt.In het 'actieve' seizoen maken adders gebruik van tijdelijke schuilplaatsen die beschutting bieden tegen weersinvloeden en predatoren. De adder jaagt soms 's nachts actief op knaagdieren door hun holen op te sporen maar is voornamelijk een predator die in een hinderlaag ligt te wachten. De natuurorganisatie vermoedde dat de adders illegaal waren uitgezet.[10]. [9] In de hoogveengebieden van Drenthe gaat het nog relatief goed met de adder, hoewel daar ook stukken natuurgebied worden overbegraasd of overbeheerd, waardoor specifieke addermilieus als pitrusvelden verdwijnen en heidegebieden te kaal worden. De adder staat als "kwetsbaar" op de Rode lijst van reptielen (Ministerie van LNV, 2004). In deze gebieden wordt vaak de overgang van droog naar vochtig opgezocht.Voor volwassen adders vormen kleine zoogdieren (muizen en spitsmuizen) het hoofdvoedsel. Leefgebied en voedsel Juveniele exemplaren eten omdat ze nog klein zijn in hoofdzaak kleine ongewervelden zoals wormen, insecten en kleine hagedissen. Rapport Expertisecentrum LNV nr. In vochtige leefgebieden kunnen ook kikkers een belangrijke voedselbron zijn. Onze partners. Van verblijfplaatsen van adders is eigenlijk alleen echt sprake in de winter. In 2004 kwam een 81-jarige Duitse vrouw op het eiland Rügen om het leven na een adderbeet.[23]. De adder is meestal bij het water te vinden. Deze hebben een verticale pupil en lijken enigszins 'boos' te kijken door de wat uitstekende schub boven het oog die doen denken aan een frons. Het winterkwartier bestaat uit vorstvrije holen in zonbeschenen, hoger gelegen gedeelten van het terrein op droge plaatsen die niet kunnen overstromen of bevriezen. Wij roepen iedereen op om de richtlijnen op te volgen, en vooral ook je verstand te gebruiken en je verantwoordelijkheid te nemen. Dan zoeken adders winterverblijven (hibernacula) op.Dit zijn ondergrondse plaatsen, die vrij blijven van vorst en hoog water. Tegengaan verbossing en grootschalige ingrepen/beheer. The adder, Vipera berus (L. 1758), is a heavily build snake, with a relative short tail and a clear distinction between head and body. De huidige ondersoorten van de adder zijn: V. b. berus komt voor in het grootste deel van het verspreidingsgebied,V. Verbetering van geschikt en/of bestaand leefgebied. De vruchtenetende eikelmuis heeft de slang echter niet op het menu staan maar valt aan om de jongen te beschermen. Hierdoor hoeven ze tot de eerstvolgende lente geen voedsel te zoeken. Hierbij worden geurdeeltjes opgevangen door de tong die vervolgens naar het orgaan van Jacobson worden gebracht en worden geanalyseerd. Inventariseren van het plangebied op aanwezigheid van de soort. In uiterste geval bij vernietiging leefgebied: dieren wegvangen en verplaatsen. Veel beten zijn het resultaat van pogingen het dier op te pakken. [13], In de lente en de herfst, als de temperaturen optimaal zijn, is de adder ook overdag te vinden. [3], Enkele dagen na de geboorte vindt de eerste vervelling plaats. 2004-10-01 Mobiele applicaties. Het huidige Nederlandse woord adder is door eferesis ontstaan uit het Middelnederlandse nater. De mannetjes beginnen al vroeg in het jaar te zonnen en na de eerste vervelling worden de vrouwtjes opgezocht voor de paring. De frontale schub (2) is zoals alle slangen ongepaard, bij de adder is de schub enigszins vierkant. [14] Er zijn waarnemingen bekend van adders die aas aten en ook andere dieren zoals de kleine watersalamander worden wel gegeten. [20] Van alle adderbeten in Nederland is maar één geval bekend waarbij de slang zijn slachtoffer opzocht; dit betrof een man die in slaap was gevallen op de hei. Dit is bij volwassen exemplaren beter te zien dan bij de juvenielen. The most Ovovivipariteit is voor deze dieren gunstig doordat het te koel is voor de ontwikkeling van eieren die op de bodem worden afgezet. De mannetjes verschijnen het eerst, enkele weken later volgen de vrouwtjes en de juveniele dieren. Door de giftigheid van de adder werden lange tijd diverse kwaadaardige magische eigenschappen aan het dier toegeschreven. Veel dieren worden hierdoor al opgemerkt voor ze het gezichtsveld bereiken door de trillingen die ze veroorzaken bij het lopen. Op het menu staan voornamelijk gewervelde dieren. De zijkanten van de kop zijn zeer steil en bijna loodrecht. David Alderton, Valerie Davies & Chris Mattison, Peter Uetz & Jakob Hallermann - The Reptile Database -, Shortnews - Insel Rügen: 81-Jährige wurde von Kreuzotter gebissen und stirbt kurz darauf. De eerste is gelegen op de Veluwe en de tweede in Friesland en Drenthe. Hoewel het dier duidelijk voorzichtiger was, kon het vrij gemakkelijk vijanden ontwijken en prooien opsporen. [6], De adder is een van de inheemse slangen van Groot-Brittannië, maar ontbreekt in Ierland en IJsland, waar in het geheel geen slangen voorkomen. Voor de nasale schub is de postnasale (9) schub gelegen, onder de supraoculaire schub is een ring van 6 tot 10 (meestal 8 of 9) schubben rond het oog aanwezig, de circumorbitale schubben (niet aangegeven). Uitvoering van alle maatregelen vereist deskundigheid over de soort en zijn leefomgeving. De adder komt voor in heidegebieden op de hoge zandgronden en in hoogveengebieden. Daarnaast zijn enkele populaties bekend van open bossen en spoor- en wegbermen. De adder (Vipera berus) is de enige gifslang in Nederland. [3], Bij de Romeinen was het geneesmiddel theriacum bekend, dat onder andere delen van de adder als ingrediënt had. In september na de geboorte van de jongen worden de overwinteringsplaatsen weer opgezocht. Op de achterzijde van de kop is vaak een V- tot X-vormige figuur aanwezig. Solenoglyf betekent buisvormige tand en slaat op de holle giftanden waardoor het gif wordt toegediend. In Vlaanderen wordt de adder nog vertegenwoordigd door enkele populaties in de Antwerpse Kempen, onder andere in het Groot Schietveld in Brecht - Wuustwezel, de Kalmthoutse Heide en in de Visbeekvallei Kindernouw te Lille - Wechelderzande. Het wegvangen van dieren kan van invloed zijn binnen kleine populaties. Tegengaan van verdroging of opzetten van waterpeil in winter. De eerste is gelegen op de Veluwe en de tweede in Friesland en Drenthe. Van verblijfplaatsen van adders is eigenlijk alleen echt sprake in de winter. Hierdoor kan het dier goed worden onderzocht en is er veel bekend over de biologie en de levenswijze. [13], Het komt soms voor dat twee exemplaren om een prooi vechten. Ook werd beschreven dat de adder veel frequenter de tong naar buiten stak dan van andere adders was waargenomen.[3]. Het doden of vangen van de adder is in België en Nederland juridisch gezien een misdrijf omdat het dier beschermd is en kan leiden tot hoge boetes of een gevangenisstraf. 30%). In een later stadium ontstaan monotone heidevelden zonder open zonplekken. De schubben aan de voorzijde van de snuit staan enigszins omhoog en vormen een lage kam. Soms worden schijnaanvallen uitgevoerd om af te schrikken. Vědecká synonyma. Later in het jaar worden vaak vrouwtjes gezien die dan veel zonnen om de ontwikkeling van de embryo's te versnellen, terwijl de mannetjes zich dan hoofdzakelijk onder de vegetatie ophouden. Sommige exemplaren zijn echter geheel diepzwart en ongevlekt,[3] dit verschijnsel komt ook bij andere reptielen voor en wordt melanisme genoemd, zie ook onder het kopje thermoregulatie en dagactiviteit. De Nederlandse fauna. Contact. Daarnaast zijn er enkele geïsoleerde populaties te vinden in Overijssel en één in Limburg (De Meinweg). De adder kan het lichaam sterk afplatten zodat het aan de zon blootgestelde lichaamsoppervlak vergroot wordt en de zonnewarmte zo efficiënter opgenomen wordt. [14] Dit komt ook voor bij de meeste andere reptielen in noordelijk gelegen landen als Nederland en België, zoals de hazelworm, de levendbarende hagedis en de gladde slang. De adder behoort tot de echte adders (Viperinae) en heeft geen gespecialiseerde warmtegevoelige organen zoals deze voorkomen bij de verwante groefkopadders (Crotalinae) waartoe alle ratelslangen behoren.[16]. Dat is nooit eerder gebeurd.[11]. [4] Er is melding gemaakt van nog langere exemplaren maar omdat deze niet officieel zijn bevestigd worden ze niet erkend. Om de tanden nog dieper in de prooi te laten dringen wordt bij een beet een enigszins slaande beweging gemaakt in plaats van een bijtende. Intensieve recreatie (met name loslopende honden en fietsers) kan verstoring of zelfs slachtoffers tot gevolg hebben. De slang wordt ook wel gewone adder, Europese adder, zwarte adder[2] of moerasadder genoemd en komt voor in vrijwel geheel Europa en in delen van Azië. V. b. nikolskii komt voor in Oekraïne (in de nabijheid van Charkov), centraal en zuidelijk Rusland en Roemenië en V. b. sachalinensis is te vinden in grote delen van Europa en westelijk Azië. De jongen lijken direct vanaf de geboorte al sprekend op de ouderdieren, al hebben ze met een lengte van ongeveer 15 tot 20 centimeter het formaat van een flinke regenworm. In sommige gebieden komt de adder tegenwoordig niet voor, maar was dit eerder wel het geval, zodat veel literatuur hiernaar verwijst. [4] Het duurt ongeveer 3 tot 4 jaar voordat de adders geslachtsrijp zijn, in de regel gaat dit bij de mannetjes sneller. [3] Ook een stenen mes uit het neolithicum dat werd gevonden in Lespugue in het zuiden van Frankrijk heeft een decoratie die duidelijk geïnspireerd is op de adder. Er dienen open plekken met voldoende zoninstraling aanwezig te zijn, maar ook voldoende schuilmogelijkheden. Ook het dragen van een addertong als amulet zou beschermen tegen dergelijk onheil. Bij de echte adders ontbreken deze groeven waardoor ze makkelijk te onderscheiden zijn. [17], De adder is koudbloedig en kan zijn lichaamstemperatuur niet inwendig regelen. Kale vlaktes, ontstaan door grootschalig plaggen, bieden geen schuilmogelijkheden. Bureau Natuurbalans Limes Divergens, Nijmegen. De rugzijde telt 19 tot 23 rijen schubben, dit zijn er vrijwel altijd 21, zelden meer of minder. De adder heeft 6 tot 10 (meestal 8 of 9) supralabiale schubben en 10 tot 12 sublabiale schubben (aan de onderlip). [3] Tussen 1973 en 2005 zijn er uit Nederland 83 adderbeten bekend, waarvan er 15 leidden tot symptomen van ernstige vergiftiging maar er niet één dodelijk was. [13], Jonge adders worden door hun geringe lichaamsgrootte door allerlei dieren belaagd. Kleine geïsoleerde populaties zijn gevoelig voor calamiteiten en voor inteelt. Dit kan na het verorberen van meerdere prooien oplopen tot maximaal 75% van het lichaamsgewicht.
2020 vipera berus berus